tar Komutu ile Arşiv Oluşturma ve Çıkarma

Linux işletim sistemi kullanıcıların en çok gördüğü arşiv uzantılarından biri tar.gz’dir. Bu biçim; paket dağıtımları, kurulum içerikleri, yedeklemeler ve yapılandırma dosyalarında sıkça karşımıza çıkar. Zip’e benzeyen bir mantığı olsa da açık kaynak dünyasında çok daha yaygın kullanılır.
Bu yazı, tar.gz dosyalarının ne olduğu, nasıl oluşturulduğu ve nasıl açıldığı konularını adım adım ele alacaktır. Linux’ta dosya ve klasörleri arşivlemek için başvurulan temel araç tar komutudur. Tar, çoklu dosyayı tek bir arşiv altında birleştirir; gzip ile sıkıştırıldığında boyutu azalır ve ihtiyaç duyulduğunda kolayca açılır.

Tar ve Gzip

Tar, birden çok dosyayı ve klasörü tek bir arşivde toplamak için kullanılır. Gzip, oluşturulan arşivi sıkıştırarak daha az yer kaplamasını sağlar.
İkisi birlikte çalıştığında .tar.gz uzantılı dosyalar elde edilir. Bu sayede .tar.gz arşivleme ve sıkıştırmayı tek pakette sunar.

tar Komutunun Temel Kullanımı

tar [seçenekler] [arşiv_adi.tar] [dosyalar]

tar -cvf yedek.tar /home/kullanici/

Tar.gz Dosyası Oluşturma

Genel Kural

tar -czf archive-name.tar.gz file1 file2 directory1 ...

• -c → Yeni arşiv oluşturur
• -z → gzip ile sıkıştırır
• -f → Çıktı dosyasının adını belirtir

Örnek Kullanımlar

Birden Fazla Dosya Arşivleme

tar -czf archive.tar.gz file1.txt file2.txt

Klasör Arşivleme

tar -czf web_backup.tar.gz /var/www/website

Belirli Dizine Kaydetme

tar -czf /home/user/archive.tar.gz file1 file2

*Eski tar sürümlerinde gzip desteği bulunmuyorsa şu yöntem kullanılabilir

tar -czf - file1 file2 | gzip > archive.tar.gz

Dosya ve Klasörleri Hariç Tutma

Arşiv oluştururken bazı dosya veya klasörlerin arşive dahil edilmesini istemeyebilirsiniz. Bu durumda –exclude seçeneğini kullanabilirsiniz.

tar -czf archive.tar.gz --exclude=dosya1.txt --exclude=klasor2 .

Farklı Sıkıştırma Teknikleri

Tar sadece gzip ile sınırlı değildir. İhtiyaca göre farklı sıkıştırma yöntemleri de kullanılabilir.

Bzip2 ile sıkıştırma

tar -cjf archive.tar.bz2 /home/user/files

Sadece arşiv (sıkıştırmasız)

tar -cvf archive.tar /etc/httpd/conf

Tar.gz Dosyalarını Açma

Bir .tar.gz arşivini açmak için tar -xzvf archive.tar.gz komutu kullanılır. Bu komut arşivdeki tüm dosyaları çıkarır, gzip sıkıştırmasını çözer, işlem detaylarını gösterir ve açılacak dosyayı belirtir. Eğer arşivi belirli bir klasöre çıkarmak isterseniz tar -xzvf archive.tar.gz -C /home/user/documents komutunu çalıştırabilirsiniz. Arşivin içeriğini çıkarmadan sadece hangi dosyaların bulunduğunu görmek için ise tar -tzf archive.tar.gz komutu yeterlidir.

x → Dosyaları çıkartır.

z → Gzip sıkıştırmasını çözer.

v → İşlem sırasında detayları listeler.

f → Açılacak dosyayı belirtir.

Linux’ta Tar ile Oyun Sunucusu Yedekleme

Linux sistemlerinde tar komutu, oyun sunucularını yönetenler için de güçlü bir yedekleme aracıdır. Minecraft, CS:GO veya Rust sunucularının harita ve mod dosyaları tek bir tar.gz arşivinde toplanarak hem güvenli saklanır hem de gerektiğinde kolayca geri yüklenebilir.

tar -czf minecraft_backup.tar.gz /home/minecraft/server

Oyun toplulukları için VPS Üzerinde Oyun Sunucusu Kurulum Rehberi yazımıza da göz atabilirsiniz. Burada hangi altyapının oyun performansı için daha uygun olduğunu detaylıca açıkladık.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

.tar.gz dosyası nedir?

Birden fazla dosyayı .tar ile arşivleyip, gzip ile sıkıştırarak oluşturulan dosya biçimidir.

Tar.gz dosyasını nasıl açabilirim?

tar -xzvf archive.tar.gz

.tar, .gz ve .tar.gz arasında fark nedir?

• .tar → Sıkıştırmasız arşiv dosyası
• .gz → Tek bir dosyanın sıkıştırılmış hali
• .tar.gz → Çoklu dosyaların hem arşivlenmiş hem de sıkıştırılmış hali

Tar.gz dosyasına sonradan yeni dosya ekleyebilir miyim?

tar -rvf archive.tar.gz yeni_dosya.txt komutuyla mevcut arşive yeni dosyalar ekleyebilirsiniz.

Çok büyük tar.gz arşivlerini nasıl parçalayabilirim?

split -b 500M archive.tar.gz parca_ komutunu kullanarak arşivi parçalayabilir, daha sonra cat parca_* > archive.tar.gz ile yeniden birleştirebilirsiniz.

Linux’ta tar.gz mi yoksa zip mi daha yaygındır?

Linux sistemlerinde tar.gz formatı çok daha yaygındır çünkü paketleme ve sıkıştırmayı birleştirir. Zip ise daha çok Windows tabanlı sistemlerde tercih edilir.